Waarom Effectief Altruïsme gelukkig maakt

Stijn Geerinck schreef onderstaande tekst, die kan gelden als onze nieuwjaarsboodschap voor 2020.

 

Soms kunnen spontane, gevoelsmatige vaststellingen verrassend relevant zijn. Een snelle conclusie of associatie is niet altijd bruikbaar, maar soms toch wel…

Ik stelde mezelf onlangs ‘plots’ de vraag: “Wat brengt mensen ertoe om goesting te hebben in het leven, zelfs in moeilijke omstandigheden zoals extreme armoede, ziekte, een ongeval, oorlog of de confrontatie met natuurgeweld?”

Tijdens mijn eigen beperkt en anekdotisch vergelijkend onderzoek kwam ik tot de vaststelling dat een centraal gegeven misschien wel het hebben van een waardevol perspectief is: ‘iets om naar uit te kijken’

Dat kan van alles zijn: waardevol werk, fijne relaties, emotionele rust, welzijn en welvaart, deftig eten, opleiding, zinvolle vrijetijd …

Misschien is het aan te raden om de inzet van onze liefdadigheid daar vooral op te richten: mensen helpen om met een realistisch optimisme naar de toekomst te kunnen kijken. Dat is volgens mij een sterk argument om onze empathie en goede intenties zo efficiënt mogelijk in te zetten: we worden er allemaal gelukkiger van.

Concreet: de kortste weg zoeken om extreme armoede uit te roeien en klimaatopwarming hanteerbaar te maken kan een mooi ‘olifantenpad’ vormen naar een globaal collectief welzijn. Ondanks dat men principieel van mening kan zijn dat het handhaven van rechtvaardige omstandigheden de taak van de overheid moet zijn, hoeft dat geen rem te betekenis voor het eigen particuliere initiatief. Effectief Altruïsme biedt in dit verband zelfs een efficiënte methode die bovendien openstaat voor resultaatscontrole. Zo kunnen we met gerichte bedoelingen een route creëren die na verloop van tijd een steeds zichtbaarder spoor oplevert. De grotere beschikbaarheid en zichtbaarheid van deze benadering kan dan uitgroeien naar een liefdadigheidsautostrade met drie rijstroken en een ruime pechstrook waar ook het openbaar vervoer en de voertuigen van de overheid gebruik van zullen gaan maken. Het wordt zelfs realistisch om ervan uit te gaan dat over deze snelwegen voornamelijk gecontroleerde migratie zal plaatsvinden en dat de laadruimtes van het vrachtvervoer vrijwel volledig zullen worden ingenomen door cargo van een nog rechtvaardiger verdeelde welvaart. Er zijn natuurlijk geen garanties. Maar constructieve ambitie hebben is niet verboden en ons eigen goed gevoel krijgt er extra diepgang en rendement bovenop …

Vandaar mijn openlijke liefdesverklaring aan de principes van Effectief Altruïsme.

 

Stijn Geerinck, moraalfilosoof

De drie effectieve E’s van de Warmste Week

Van 18 tot 24 december loopt de jaarlijkse Warmste Week. Dit jaar kunnen we kiezen uit meer dan 2000 goede doelen om te steunen. Stel dat je nog geen specifieke voorkeur hebt voor een goed doel, en je wil gewoon zoveel mogelijk goeds doen met je donatie. Welk goed doel kun je dan best kiezen? Effectief Altruïsme Vlaanderen wil je daar graag bij helpen. Na een lange screening van de duizenden organisaties die deelnemen aan de Warmste Week, kwamen we een drietal zeer effectieve goede doelen tegen. Heel toevallig beginnen hun namen ook met dezelfde letter. De E van effectiviteit?

We kwamen tot de keuze voor de drie goede doelen op basis van volgende overwegingen.*

  1. Focust het goede doel op een groot probleem dat sterk verwaarloosd is en een goedkope of eenvoudige oplossing heeft? Indien ja, dan kan een extra donatie aan dat goede doel veel impact realiseren. Dit zijn de drie criteria ‘omvang’, ‘verwaarloosdheid’ en ‘oplosbaarheid’. Een klein, onoplosbaar probleem dat al veel aandacht krijgt, is niet zo interessant.
  2. Focust het goede doel op een project dat aanbevolen wordt door internationale effectief altruïstische organisaties zoals het Centre for Effective Altruism, GiveWell, Giving What We Can, The Life You Can Safe en Animal Charity Evaluators?
  3. Is er wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van het project van het goede doel, of is het goede doel zelf betrokken bij wetenschappelijk onderzoek naar effectiviteit van haar project?

Welk van de drie goede doelen je kiest, hangt af van je ethische voorkeuren. Kies je voor het welzijn van mensen of van dieren? Als je voor mensen kiest, hecht je dan meer belang aan mensen die nu leven, of aan de nog niet geboren mensen in de verre toekomst? Als je de huidige generatie kiest, gaat je voorkeur dan uit naar het helpen van mensen die leven in extreme armoede, of naar mensen die gaan sterven van een ziekte?

 

Eight, voor armoedebestrijding en menselijke ontwikkeling

Wil je zo effectief mogelijk mensen uit extreme armoede helpen, dan kunnen we Eight aanbevelen. Deze organisatie geeft onvoorwaardelijke cashtransfers (een basisinkomen) aan mensen in extreme armoede via mobile money (een zichtrekening op een gsm).

Extreme armoede is een groot probleem: ongeveer 1 op 10 mensen (730 miljoen mensen) leeft in extreme armoede, met een inkomen van minder dan 2 dollar per dag. Het welzijnsverlies van een persoon in extreme armoede in een lage-inkomensland is ook groter dan dat van de meeste personen die onder de armoededrempel vallen in een hoogontwikkeld land als België. Het is sterk verwaarloosd: er gaat meer geld uit naar ontwikkeling en armoedebestrijding in rijke landen, dan naar de armste landen. En onvoorwaardelijke geldzendingen zijn een van de goedkoopste, kosteneffectiefste manieren om lokale gemeenschappen in het zuiden te ontwikkelen en mensen uit armoede te halen. Omwille van deze redenen realiseert een euro voor armoedebestrijding in de armste landen meer welzijn van de geholpenen dan een euro voor armoedebestrijding in België.

De aanpak van Eight wordt aanbevolen door GiveWell. Er bestaat sterk wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van onvoorwaardelijke geldzendingen, en Eight heeft zelf onderzoek gedaan naar de effectiviteit van hun pilootproject in Oeganda.

Wat kan je donatie realiseren? Geld maakt vooral gelukkig als je arm bent. Als iemand in extreme armoede een euro krijgt, dan stijgt diens welzijn ongeveer even sterk als wanneer een Belg 100 euro krijgt. Met het extra geld gaan mensen gezonder eten en meer investeren in de lokale economie, waardoor de inkomens van de mensen op langere termijn stijgen.

 

Eden, voor menselijke gezondheid

Wil je zo effectief mogelijk mensenlevens – en dan vooral kinderen – redden, dan raden we Eden aan.  Eden biedt professionele vroedkundige hulp, maar een crowdfundingproject dat deze organisatie in de kijker zet, is het verdelen van muggennetten tegen malaria in Congo-Brazzaville.

Tropische infectieziektes, en in het bijzonder malaria, vormen een groot gezondheidsprobleem. Elk jaar sterven iets meer dan 400.000 mensen aan malaria. In vergelijking met de middelen die gaan naar ziektes in rijke landen, wordt malaria sterk verwaarloosd. En er is een heel goedkope preventiemethode tegen malaria: met insecticiden behandelde muggennetten kosten niet veel en dringen de populatie malariamuggen terug.

Het verdelen van muggennetten wordt door GiveWell aanbevolen, omdat er veel wetenschappelijk bewijs is van de doeltreffendheid en het een van de goedkoopste manieren is om kinderlevens te redden en het welzijn van mensen te bevorderen.

Wat kan je donatie realiseren? Een muggennet kost volgens Eden ongeveer 1 euro. Daarmee wordt een kind een paar jaar beschermd. Met het verdelen van muggennetten kan je een mensenleven redden (bijvoorbeeld ervoor zorgen dat een kind nog veel decennia in goede gezondheid leeft in plaats van snel sterft) voor iets meer dan 3000 euro. Een donatie van 1 euro verlengt de levensverwachting van een kind met ongeveer een week.**

 

EVA, voor dierenwelzijn

Wil je zo effectief mogelijk dierenleed verminderen en bijvoorbeeld vermijden dat er dieren geboren worden in situaties dat je je hond of kat nooit zou toewensen, dan raden we EVA (Ethisch Vegetarisch Alternatief) aan. Deze organisatie promoot plantaardige (diervrije) voeding.***

Meer dan 99,9% van de dieren die door mensen gebruikt en gedood worden (jaarlijks meer dan 70 miljard landbouwdieren, 100 miljard gekweekte vissen en een biljoen gevangen vissen), is voor voeding. In vergelijking met middelen die gaan naar bijvoorbeeld honden- en kattenasielen, of campagnes tegen dierproeven en bont, gaan er maar weinig middelen naar het verminderen van dierenleed in de landbouw en visserij. Het probleem van de veeteelt, en dan voornamelijk de pluimveeteelt, is dus grootschalig en tegelijk sterk verwaarloosd. En er bestaat een eenvoudige en goedkope oplossing: volwaardige diervrije alternatieven van vlees, vis, zuivel en eieren.

Het bevorderen van de consumptie van diervrije voeding wordt aanbevolen door Animal Charity Evaluators en het Effective Altruism Animal Welfare Fund. EVA werkt nauw samen met gelijkaardige buitenlandse organisaties zoals ProVeg, die de effectiviteit van hun campagnes onderzoeken.

Wat kan je donatie realiseren? Er zijn verschillende manieren om plantaardige voeding te promoten, met een sterk variërende kosteneffectiviteit. Volgens een eigen, heel ruwe schatting (gebaseerd op enkele effectiviteitsstudies van online advertenties, schoolpresentaties en flyeracties), kost het rond de 10 eurocent om via de promotie van plantaardige voeding de consumptie van dierlijke producten te verminderen met het equivalent van wat een Belg op een dag eet. Een donatie van 1 euro realiseert dan ongeveer 10 weken minder dierenleed van een dier in gevangenschap, en vermijdt de dood van bijna 10 gewervelde dieren.**

 

EVA, voor toekomstige generaties (klimaat)

Wil je zo effectief mogelijk het welzijn van mensen in de verre toekomst bevorderen, in het bijzonder door te streven naar ecologische duurzaamheid, dan raden we opnieuw EVA aan.

Bij de goede doelen van de Warmste Week zitten bijna geen organisaties die iets doen rond belangrijke bedreigingen die de toekomst van de mensheid op het spel zetten, zoals pandemische supervirussen, massavernietigingswapens en misbruik van nieuwe technologieën. Een belangrijke, maar misschien niet de belangrijkste dreiging, is de klimaatverandering. Van de Warmste Week organisaties die iets doen tegen klimaatverandering, heeft EVA waarschijnlijk de effectiefste strategie, met het promoten van plantaardige voeding. De veeteelt staat telkens in de top drie van oorzaken van de belangrijkste mondiale milieuproblemen zoals klimaatverandering, ontbossing en biodiversiteitsverlies. Als heel de wereldbevolking altijd veganistisch zou eten, dan daalt de uitstoot van broeikasgassen met meer dan 10%, en het herbebossen van de vrijgekomen bebosbare weiden kan meer dan drie kwart van alle uitgestoten CO2 van de verbranding van fossiele brandstoffen sinds de industriële revolutie capteren. Een Belg die een dag veganistisch eet, vermijdt een uitstoot van 2 kg CO2, en verhoogt de opname van CO2 met meer dan 4 kg wanneer de vrijgekomen landbouwgrond herbebost wordt.

Wat kan je donatie realiseren? Een donatie van 1 euro komt overeen met een vermeden uitstoot en extra opname van rond de 100 kg CO2 (bijna 1000 km met de wagen rijden).**

 

* We hebben bij deze overwegingen enkel gekeken naar het interventieniveau (welke projecten of campagnes de organisatie doet), en dus niet het organisatieniveau (hoe de organisatie precies te werk gaat). We hebben dus niet de organisaties gescreend op vlak van bijvoorbeeld transparantie, diversiteit, begroting, efficiëntie van hun dagelijkse werking, en dergelijke.

** Neem deze resultaten niet te ernstig. De onzekerheidsmarges zijn heel breed.

***Tobias Leenaert, een van de medeoprichters van Effectief Altruïsme België, is ook medeoprichter van EVA. Tobias was niet betrokken bij de keuze voor EVA.